NGÀY 22 THÁNG 11: THÁNH CÊCILIA

22-11: THÁNH CECILIA

Đaminh Phạm Xuân Uyển SDB

 Thánh Cêcilia là Trinh nữ và Tử đạo, bổn mạng của nền âm nhạc trong Hội Thánh. Ngài là một trong các vị tử đạo thời danh trong Giáo hội Rôma. Ngài rất thường được tôn vinh trong nghệ thuật hội họa, điêu khắc, và trong thi ca. Để đánh bạt dư luận nơi đây nơi kia nghi ngờ về tính chất lịch sử của thánh Cêcilia, bài này sẽ bàn tường tận về danh tánh lịch sử của thánh nữ.

Tường thuật lịch sử cổ xưa nhất về thánh Cêcilia được tìm thấy trong “bộ sách Hạnh tích các vị tử đạo” của thánh Giêrôm (Martyrologium Hieronymianum); từ tài liệu này, hiển nhiên là lễ kính Thánh nữ được cử hành trong Hội Thánh Rôma vào thế kỷ thứ tư.” Cũng như trong ‘sách Hạnh tích các vị tử đạo” này, tên của thánh nữ được nhắc tới trong các  thời điểm khác nhau: (1) Trước hết là ngày 11 tháng tám, tên của ngài được kể ra cùng với tên của thánh Tiburtius – được chôn táng tại con đường Labicana, nhưng có lẽ đây là một câu ghi chú người chép sách thêm vào, do ông lầm lẫn tên của vị thánh Tiburtius này với vị thánh Tiburtius, em chồng của ngài như được kể lại trong sách “Tường thuật cuộc tử đạo của ngài” (Acts of her martyrdom). (2) Sách cũng nhắc đến tên Cêcilia trong thời điểm 16 tháng 9, với một ghi nhận về nơi chốn “Cuộc sinh ra “Mới” và cuộc tử nạn của Thánh trinh nữ Cêcilia tại con đường Appia trong cùng một thành phố Rôma”. Như vậy văn bản nói về thời điểm tử đạo của ngài được chỉnh sửa lại, và ngày 16 tháng 9 hiển nhiên là ngày chôn táng vị Thánh Tử đạo tại Hang Toại Đạo Callistus. (3) Còn lễ ngài thì vẫn được duy trì vào ngày 22 tháng 11 tại nhà thờ tọa lạc ở khu phố Trastevere của Rôma. Do vậy, nguồn gốc của lễ này phải được bắt nguồn từ nhà thờ này.

Sách hướng dẫn thăm mộ các Tử đạo Rôma viết vào đầu thời Trung cổ (Itineraria) chỉ cho ta hay mộ của ngài nằm trên con đường Appia, gần hầm mộ các Giám mục Rôma thuộc thế kỷ III. Tác giả khảo cổ De Rossi đặt nơi chôn táng Thánh nữ tại Hang Toại Đạo Calistus trong hầm mộ kế cận với hầm mộ hay nhà nguyện của các Đức Thánh Cha. Một hốc tường để trống trên một bức tường cái nhiên có một thời đã chứa đựng hòm đá đựng hài cốt ngài. Trong số các bức tranh vẽ sơn dầu trên bức tường mộ được vẽ muộn thời hơn để trang điểm cho mộ ngài, hai lần thấy xuất hiện một người phụ nữ ăn mặc sang trọng và một lần xuất hiện Đức Thánh Cha Urbanô là người có mối liên hệ sâu đậm với Thánh nữ trong sách “Tường thuật cuộc Tử đạo ngài”. Ngôi nhà thờ cổ ở Trêvêrê đã kể ở trên được xây lên từ thế kỷ IV, và vẫn còn duy trì lại tại đó. Nhà thờ này chắc chắn được dâng kính vị thánh chôn tại con đường Appia; nhà thờ đó được nhắc tới trong phần ghi chữ ký của các nghị phụ Công Đồng Rôma năm 499 với tước hiệu “Nhà thờ kính Thánh nữ Cêcilia” (Mansi, coll, conc. VIII, 236). Giống như các nhà thờ Kitô hữu cổ thời là những quà dâng của các vị thánh mà chúng mang tên, chúng ta có thể kết luận rằng Giáo hội Rôma có được ngôi nhà thờ tại Tresvere này là do lòng quảng đại dâng cúng của chính Thánh tử đạo Cêcilia. Việc phần đất đai mà dưới đó phần cổ xưa nhất của Hang Toại Đạo thánh Callistus đã được xây dựng, theo như nghiên cứu của nhà khảo cổ De Rossi, thì hầu chắc thuộc về gia tộc Cêcilia, và được hiến tặng cho Giáo hội Rôma, ủng hộ cho việc thánh Cêcilia đã dâng cúng phần đất xây dựng nhà thờ mà sau này mang danh ngài tại Tresvere. Cho dù tên của ngài không xuất hiện trong bảng danh sách đầu tiên thuộc thế kỷ IV về lễ các thánh, nhưng chính bản văn việc cử hành các Bí tích Thánh thời đại Giáo Hoàng Lêô (“Sacramentarium Leoniam” viết năm 545), gồm một thu thập các Thánh lễ được hoàn tất vào cuối thế kỷ V, ta thấy xuất hiện không dưới năm lễ kính thánh Cêcilia. Hiển nhiên là thánh Cêcilia rất được tôn kính tại Rôma vào thời đại đó.

Theo sách này, Cêcilia là một thiếu nữ Kitô giáo của giai cấp quyền quý kết hôn với một người La Mã tên là Valerian. Cecilia mặc áo nhặm, ăn chay, và thường cầu khẩn các thánh, các thiên thần, các trinh nữ xin họ gìn giữ sự trinh tiết của ngài. Và thánh nữ nói với đức lang quân, "Em sẽ tiết lộ cho anh một sự thật, nhưng anh phải hứa đừng nói với ai." Và khi ông hứa, ngài nói: "Có một thiên thần luôn trông chừng em, và gìn giữ em khỏi bị ai đụng chạm đến." Ông nói, "Em yêu dấu, nếu đó là sự thật, hãy cho anh thấy vị thiên thần ấy," và ngài trả lời, "Anh chỉ có thể thấy nếu anh tin vào Thiên Chúa, và được rửa tội." 

Ngài gửi đức lang quân đến gặp thánh Giáo Hoàng Urbanô để được rửa tội; và khi ông trở về nhà, ông thấy Cecilia đang cầu nguyện trong phòng, và cạnh đó là một thiên thần với đôi cánh rực lửa, tay cầm hai triều thiên bằng hoa hồng và hoa huệ đặt trên đầu của hai người, và biến đi. Sau đó, Tibertius, người em của Valerian, bước vào phòng và ông ngạc nhiên khi ngửi thấy mùi hoa nồng nàn cũng như vẻ mỹ miều của các bông hoa. 

Khi ông này được kể cho biết các chi tiết của câu chuyện, ông cũng muốn được rửa tội. Sau đó, cả hai anh em ông tận tụy hy sinh chôn cất các vị tử đạo mà thời ấy xảy ra hàng ngày, dưới quyền tổng trấn Turcius Almachius. Họ bị bắt và bị đưa ra trước quan tổng trấn, và khi họ từ chối thờ cúng các tà thần họ đã bị chém đầu. Maximus, một sĩ quan của tổng trấn Almachius, được chỉ định để hành quyết các vị tử đạo cũng được ơn hối cải và cùng chịu tử đạo với hai anh em trên. Thi hài của họ được Cêcilia chôn táng trong một cái mồ.

Trong khi đó, thánh Cecilia, qua lời rao giảng ngài đã đưa bốn trăm người trở lại đạo và được Ðức Giáo Hoàng Urbanô rửa tội. Và chính thánh nữ Cêcilia cũng bị các sĩ quan của quan tổng trấn lùng bắt. Trước khi bị bắt cầm tù, thánh nữ đã sắp xếp để nhà của ngài được dùng làm nơi thờ phượng cho Giáo hội Rôma. Sau đó thánh nữ bị bắt, và bị xử tử bằng cách trấn nước cho đến chết. Ngài bị dìm trong bồn nước một ngày một đêm, sau đó quan cho nổi lửa đun sôi bồn nước, nhưng thánh nữ không hề hấn gì. Khi tổng trấn Almachius nghe biết điều này, ông sai người đến chặt đầu thánh nữ ngay trong bồn nước. Lý hình chém đến ba lần mà đầu thánh nữ vẫn chưa đứt. Hắn để mặc cho máu tuôn đổ. Ðám đông đổ xô đến để thấm máu trong khi ngài vẫn rao giảng cho họ. Ngài xin Đức Giáo Hoàng biến nhà ngài thành một nhà thờ. Ba ngày sau, ngài trút hơi thở cuối cùng, và được Ðức Giáo Hoàng Urbanô và các phó tế chôn cất giữa các Giám mục và các vị thánh tuyên xưng đức tin tại hang toại đạo Callistus.

Tuy câu chuyện kể này giống như một tiểu thuyết lịch sử được biên soạn vào các thế kỷ V và VI, nhưng các vị thánh tử đạo kể trong đó là những nhân vật có thực, tức các thánh Valêriô, Tiburtiô, Maximus. Những mối liên hệ của họ với thánh nữ Cêcilia cũng có thể có một phần nền tảng lịch sử.

Hài cốt của thánh nữ Cecilia và các thánh Valeriô, Tiburtinô, Maximô cùng với của các Đức Thánh Cha Urbanô, Luciô đã được Đức Thánh Cha Paschal đem chôn táng dưới bàn thờ chính của thánh Cêcilia tại Trasvere. Các đan sĩ tại đan viện do cùng một Đức Thánh Cha trên sáng lập có nhiệm vụ hát kinh Nhật tụng trong vương cung thánh đường này. Từ đó trở đi, việc sùng kính thánh nữ mở rộng, nhiều nhà thờ được dâng kính ngài. Năm 1599, khi sửa sang lại nhà thờ trasvere, Đức Hồng y Sfondrato đã cho xem xét bàn thờ chính và tìm thấy ở đó hòm đá đựng hài cốt của các thánh trên. Đức Giáo Hoàng Paschal đã chuyển hòm thánh tích đó đi chỗ khác. Một cuộc đào bới khảo cổ mới đây do Đức Hồng y Rampolla thúc đẩy, đã khám phá ra các di tích của những tòa nhà Rôma xưa. Có một nhà thờ hầm trang trí rất đẹp ở lòng giữa nhà thờ , và trên một lỗ hổng có lưới mắt cáo mở ra ở trên mặt bàn thờ, ta có thể nhìn xuống và thấy hòm xương của các thánh. Ở phía nhà nguyện cánh, ta thấy có di tích của một nhà tạm nơi Cêcilia đã bị dìm xuống bồn nước cho chết đi.

Các hình ảnh nghệ thuật trình bày Cêcilia trong tư thế cầu nguyện, chơi đàn, mang triều thiên tử đạo nơi tay… hoặc trong trang phục nữ quí tộc. Vào thời Phục Hưng, người ta thường vẽ ngài với đàn vĩ cầm và phong cầm nhỏ. 

Trong sách Tường thuật cuộc tử đạo của ngài có một câu Latinh: “cantantibus organis, illa in corde suo soi domino cantabat” (Khi dương cầm được chơi, thì thánh nữ hát lên trong tim lòng mình lời ca cho Chúa của mình”. Có lẽ vì hiều sai chỗ “cantantibus organis” là “khi thánh nữ chơi dương cầm”, nên người ta đã coi thánh nữ là người chơi dương cầm, vừa chơi vừa ca hát dâng lên Thiên Chúa của lòng mình những tiếng ca… Từ đó, thánh nữ thường được đặt làm bổn mạng của của âm nhạc, và của các ca đoàn.

Lời bàn

Như bất cứ Kitô hữu tốt lành nào khác, thánh Cecilia dùng miệng lưỡi để ca ngợi Thiên Chúa với tất cả tấm lòng. Ngài tiêu biểu cho sự tin tưởng của Giáo hội rằng Thánh nhạc là một phần căn bản trong phụng vụ, có giá trị lớn lao hơn bất cứ nghệ thuật nào khác. Trong thời đại hỗn độn của âm nhạc ngày nay, có lẽ chúng ta cần đọc lại những lời của Công Ðồng Vatican II dưới đây.  

Lời trích

"Hành động phụng vụ thêm cao quý khi các nghi thức thánh được âm nhạc trang trọng hóa, với sự phụ giúp của các thừa tác viên chức thánh và sự tham dự của giáo đoàn... Phải luôn luôn khuyến khích các ca đoàn, nhưng các Giám mục và cha sở phải để ý rằng, bất cứ lúc nào phụng vụ được cử hành với thánh nhạc, toàn thể giáo đoàn phải có thể góp phần tham dự cách tích cực vì đó là quyền lợi của họ... Bình ca phải có vị trí xứng đáng trong các nghi lễ, so với các loại nhạc khác. Nhưng điều đó không có nghĩa gạt bỏ các loại thánh nhạc khác, nhất là loại đa âm điệu... Thánh ca dành cho giáo dân phải khéo léo chọn lựa, để trong việc phụng tự và nghi lễ, họ có thể cùng góp tiếng hát" (Sắc lệnh về Phụng vụ, 112-118).

 

Cập nhật lần cuối ngày Thứ bảy, 19 Tháng 11 2016 14:51
Đánh giá bài suy niệm
(4 số lần đánh giá)
Số Lần đọc 5765 lần

SUY NIỆM NGÀY LỄ

:

Giới Thiệu

Lời Chúa là lương thực nuôi dưỡng tâm hồn, là ánh sáng soi đường dẫn lối cho cuộc sống. Việc lắng nghe và suy niệm Lời Chúa sẽ giúp mỗi người nhận biết lối đường để đi, phương cách để hành động, đồng thời bổ dưỡng tâm hồn con người trên đường về với Người.

Cùng với các bạn, website Lời Chúa cũng mong được góp những suy tư nhỏ bé của mình qua những bài suy niệm, với ước mong Lời Chúa sẽ giúp chúng ta được biến đổi mỗi ngày nên giống Người hơn.


Default Theme
Layout Direction
Body
Background Color [r]
Text color [r]
Top
Top Background Image
Background Color [r]
Text color [r]
Bottom
Bottom Background Image
Background Color [r]
Text color [r]